Đồ chơi trẻ em nhập khẩu bị xếp vào nhóm rủi ro cao: vì sao phải giải phóng hàng chờ chứng thư mới được thông quan

Cải cách bắt đầu từ đâu

• Luật số 78/2025/QH15 (Quốc hội thông qua 18/6/2025, hiệu lực 1/1/2026): chuyển toàn bộ mô hình quản lý chất lượng sản phẩm, hàng hóa từ "nhóm 1/nhóm 2" sang phân loại theo 3 mức độ rủi ro — thấp, trung bình, cao.
• Nghị định 37/2026/NĐ-CP (23/1/2026): quy định chi tiết thi hành Luật 78/2025/QH15, thay thế toàn bộ hệ thống Nghị định 132/2008/NĐ-CP, 74/2018/NĐ-CP và 13/2022/NĐ-CP — tức là xóa bỏ mô hình "kiểm tra chặt/thông thường/giảm" đã áp dụng gần một thập kỷ.
• Thông tư 14/2026/TT-BKHCN (9/4/2026): quy định 8 phương thức đánh giá sự phù hợp; phương thức 1 và 6 (nhẹ nhất) không được áp dụng cho hàng hóa rủi ro cao; phương thức 7 — thử nghiệm theo từng lô hàng cụ thể — là phương thức bắt buộc cho nhóm này.
• Thông tư 36/2026/TT-BKHCN (ban hành 30/6/2026, hiệu lực 1/7/2026): ban hành Danh mục sản phẩm, hàng hóa rủi ro trung bình/cao thuộc Bộ Khoa học và Công nghệ quản lý, trong đó đồ chơi trẻ em — xe ba bánh, búp bê kèm phụ kiện, mô hình xe, bộ xếp hình/ghép hình và các loại đồ chơi khác — được xếp vào nhóm rủi ro cao, áp phương thức 5 và 7.

Vì sao "giải phóng hàng" khác "thông quan"

Theo Điều 37 khoản 4 Luật Hải quan 2014, hàng hóa phải kiểm tra chuyên ngành để xác định đủ điều kiện xuất/nhập khẩu chỉ được thông quan sau khi có kết luận kiểm tra đạt yêu cầu. Trong lúc chờ kết luận đó, Điều 36 Luật Hải quan cho phép hải quan giải phóng hàng — tức cho doanh nghiệp đưa hàng ra khỏi khu vực giám sát hải quan để khai thác, nhưng tờ khai chưa được coi là hoàn tất thủ tục.

Vì phương thức 7 (áp dụng bắt buộc cho đồ chơi trẻ em từ 1/7/2026) yêu cầu thử nghiệm riêng cho từng lô hàng, không còn ngoại lệ dựa trên lịch sử nhập khẩu tốt của doanh nghiệp như phương thức kiểm tra giảm trước đây, nên mọi lô đồ chơi trẻ em nhập khẩu đều phải trải qua giai đoạn giải phóng hàng chờ chứng thư trước khi thông quan.

Khác gì so với trước đây

Trước 1/7/2026, một số lô đồ chơi được thông quan gần như ngay lập tức nếu doanh nghiệp có lịch sử ít nhất 3 lô liên tiếp đạt chất lượng, nộp chứng thư bổ sung trong vòng 15 ngày làm việc sau đó — cơ chế "kiểm tra giảm" theo Nghị định 74/2018/NĐ-CP (sửa đổi bởi Nghị định 13/2022/NĐ-CP), nay đã hết hiệu lực. Từ 1/7/2026, ranh giới này do Thông tư 36/2026/TT-BKHCN ấn định thẳng theo loại sản phẩm: đồ chơi trẻ em = rủi ro cao, không phân biệt lịch sử nhập khẩu của từng doanh nghiệp.

Quy trình mới, từng bước

• Đăng ký kiểm tra nhà nước về chất lượng tại Chi cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng hoặc tổ chức giám định được chỉ định, theo QCVN 3:2019/BKHCN.
• Nộp bản đăng ký kiểm tra cùng bộ hồ sơ hải quan khi mở tờ khai (hợp đồng, invoice, packing list, vận đơn).
• Hải quan tiếp nhận, giải phóng hàng theo Điều 36 Luật Hải quan trong khi chờ chứng thư — tờ khai chưa được coi là thông quan.
• Lấy mẫu, thử nghiệm theo phương thức 5/7 (Thông tư 14/2026/TT-BKHCN) — thường mất 5-10 ngày làm việc.
• Khi đạt yêu cầu, tổ chức giám định cấp chứng thư (Thông báo kết quả kiểm tra nhà nước về chất lượng hàng hóa nhập khẩu).
• Doanh nghiệp nộp bổ sung chứng thư cho hải quan; hải quan ra quyết định thông quan chính thức theo Điều 37 khoản 4 Luật Hải quan.

Doanh nghiệp nhập khẩu cần lưu ý gì

• Dự trù thời gian và chi phí lưu kho/lưu bãi cho toàn bộ lô hàng, không chỉ lô mới hoặc lô đổi mẫu mã — chính sách áp dụng chung, không có ngoại lệ cho doanh nghiệp có lịch sử tốt.
• Nếu kết quả kiểm tra không đạt, lô hàng không được thông quan; cần có điều khoản hợp đồng rõ ràng về trách nhiệm với nhà cung cấp trong trường hợp này.
• Theo dõi QCVN 3:2019/BKHCN bản sửa đổi theo Thông tư 04/2026/TT-BKHCN (hiệu lực 15/4/2026) để tránh phát sinh yêu cầu thử nghiệm ngoài dự kiến.
• Xác nhận trực tiếp với Chi cục Hải quan/Chi cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng nơi làm thủ tục về phương thức đánh giá áp dụng cho từng lô hàng cụ thể.